Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên số

Xác định nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới, Quảng Ninh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ đào tạo, thu hút nhân tài đến thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Qua đó, từng bước xây dựng đội ngũ lao động có trình độ, kỹ năng và tư duy hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.

Nhận thức rõ “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay là chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực khoa học công nghệ và chuyển đổi số, tỉnh đã chủ động xây dựng nhiều cơ chế, chính sách mang tính dài hạn nhằm đào tạo, thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhiệm kỳ 2020-2025, Quảng Ninh dành nguồn lực đáng kể cho giáo dục, đào tạo và phát triển con người.

Tỉnh chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, cán bộ, công chức, viên chức có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín; đồng thời triển khai hiệu quả các chính sách đào tạo, bồi dưỡng, thu hút nhân tài, đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới. Đề án phát triển giáo dục, đào tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 được triển khai bài bản, tạo nền tảng quan trọng cho chiến lược phát triển dài hạn của tỉnh.

Trường Đại học Hạ Long đổi mới chương trình đào tạo theo hướng ứng dụng, tích hợp nội dung STEM, tăng cường năng lực số cho sinh viên. Ảnh: Ngọc Trâm

Những kết quả đạt được cho thấy sự chuyển biến tích cực cả về quy mô và chất lượng nguồn nhân lực. Đến hết năm 2025, Quảng Ninh đạt 229 sinh viên/vạn dân, cao hơn mức trung bình cả nước; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 87,5%, trong đó tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 52,1%, hoàn thành mục tiêu đề ra. Riêng quý I/2026, tỷ lệ lao động qua đào tạo tiếp tục tăng lên 87,6%; toàn tỉnh có thêm 1.672 lao động được đào tạo, đạt 100,7% kế hoạch quý; số việc làm tăng thêm đạt 6.150 lao động, bằng 102,5% kế hoạch.

Không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nói chung, Quảng Ninh còn đặc biệt quan tâm phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây được xem là “chìa khóa” để tỉnh nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và phát triển kinh tế số trong giai đoạn tới.

Năm 2025, HĐND tỉnh Quảng Ninh ban hành Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND với nhiều cơ chế hỗ trợ đột phá nhằm thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao. Theo đó, tỉnh thực hiện chính sách hỗ trợ đối với nhân lực chuyên trách chuyển đổi số tại các cơ quan, đơn vị, địa phương với mức hỗ trợ từ 1-3 triệu đồng/người/tháng; đồng thời có cơ chế ưu đãi đối với chuyên gia, nhân lực công nghệ thông tin trình độ cao về làm việc trong khu vực công. Đến hết năm 2025, toàn tỉnh đã có 36 cán bộ thuộc 20 cơ quan, đơn vị, địa phương được hưởng chính sách hỗ trợ đối với nhân lực chuyên trách chuyển đổi số. Cũng trong thời gian này, tỉnh cũng tuyển dụng được 19 nhân sự có trình độ công nghệ thông tin vào làm việc tại các cơ quan, đơn vị, địa phương, từng bước xây dựng đội ngũ chuyên sâu phục vụ chuyển đổi số.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nguồn nhân lực công nghệ cao của tỉnh vẫn còn thiếu hụt so với yêu cầu phát triển. Theo thống kê của ngành nội vụ, đến giữa năm 2025, toàn tỉnh có gần 1.000 cán bộ, công chức, viên chức được đào tạo về công nghệ thông tin, song tỷ lệ nhân sự có chuyên môn đúng ngành còn thấp. Trong số hơn 100 cán bộ trực tiếp phụ trách chuyển đổi số tại các cơ quan, địa phương, chưa đến 1/3 được đào tạo bài bản. Nhiều địa phương vẫn trong tình trạng cán bộ kiêm nhiệm, ảnh hưởng tới hiệu quả triển khai chuyển đổi số ở cơ sở.

UBND tỉnh Quảng Ninh và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030.

Trước yêu cầu thực tiễn đó, Quảng Ninh xác định đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực tại chỗ là giải pháp căn cơ. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã tổ chức 309 lớp đào tạo, bồi dưỡng trong nước cho gần 24.900 lượt học viên là cán bộ, công chức, viên chức, với tổng kinh phí khoảng 51,5 tỷ đồng. Riêng năm 2026, dự kiến tổ chức 122 lớp đào tạo cho hơn 10.700 lượt học viên nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng số và năng lực quản trị hiện đại. Cùng với đó, các chương trình đào tạo về trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, kỹ năng số, an toàn thông tin được tổ chức thường xuyên, giúp đội ngũ cán bộ từng bước hình thành tư duy số, khả năng ứng dụng công nghệ vào giải quyết công việc thực tiễn. Quảng Ninh cũng xác định chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy quản lý, phương thức làm việc và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Một trong những điểm nhấn trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực của tỉnh là mô hình liên kết “Ba nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Thông qua hợp tác với Trường Đại học FPT, từ đầu năm 2026 đến nay, Quảng Ninh đã tiếp nhận hơn 70 sinh viên công nghệ thông tin thực tập tại 32 cơ quan, đơn vị, địa phương. Các sinh viên tham gia hỗ trợ nhập liệu phục vụ bầu cử, hướng dẫn người dân nộp hồ sơ trực tuyến, vận hành nền tảng số tại cơ sở… Qua đó, vừa hỗ trợ công tác chuyển đổi số của địa phương, vừa tạo môi trường thực tiễn để đào tạo nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao.

Trong hệ thống đào tạo của tỉnh, Trường Đại học Hạ Long đang giữ vai trò hạt nhân trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhà trường đẩy mạnh đổi mới chương trình đào tạo theo hướng ứng dụng, tích hợp các nội dung STEM, trí tuệ nhân tạo, kỹ năng số; tăng cường mô hình học tập theo dự án và gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp. Theo Tiến sĩ Nguyễn Đức Tiệp, nhà trường đang xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo thông qua kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp, khu công nghiệp và chính quyền địa phương. Mục tiêu là hình thành đội ngũ nhân lực trẻ năng động, sáng tạo, có khả năng thích ứng nhanh với nền kinh tế số và kinh tế xanh.

Song song với giáo dục đại học, hệ thống giáo dục nghề nghiệp của tỉnh cũng được củng cố theo hướng hiện đại, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động. Trường Cao đẳng Việt - Hàn Quảng Ninh cùng nhiều cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn đang đóng vai trò quan trọng trong cung ứng lao động kỹ thuật cho các ngành công nghiệp, dịch vụ, logistics và du lịch.

Đặc biệt, tỉnh đang xây dựng lộ trình đào tạo lại, chuyển đổi nghề cho lao động ngành Than nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển các ngành nghề mới. Đây được xem là bước đi cần thiết trong bối cảnh Quảng Ninh chuyển dần từ mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên sang phát triển xanh, bền vững.

Bên cạnh chính sách đào tạo và thu hút nhân tài, Quảng Ninh cũng chú trọng cải thiện điều kiện sống và làm việc cho người lao động. Tỉnh ưu tiên phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở cho người thu nhập thấp và nhà ở cho chuyên gia, nhân lực chất lượng cao gắn với các thiết chế văn hóa, giáo dục, y tế. Đây là giải pháp mang tính căn cơ nhằm tạo môi trường sống ổn định, lâu dài để người lao động yên tâm gắn bó với địa phương.

Theo định hướng đến năm 2030, Quảng Ninh đặt mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 30% GRDP của tỉnh; nằm trong nhóm 15 địa phương dẫn đầu cả nước về chất lượng giáo dục và đào tạo; trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của vùng Đông Bắc. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh tiếp tục hoàn thiện các chính sách khuyến khích nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo; xây dựng môi trường làm việc hiện đại, năng động nhằm thu hút và trọng dụng nhân tài.

Có thể thấy, từ định hướng chiến lược đến những giải pháp cụ thể, Quảng Ninh đang triển khai bài bản và đồng bộ các chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo, thu hút, sử dụng và đãi ngộ nhân lực; giữa phát triển giáo dục với chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo đang từng bước hình thành đội ngũ lao động có trình độ, kỹ năng và khả năng làm chủ công nghệ.

Trong kỷ nguyên số, khi tri thức và công nghệ trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng, đầu tư cho con người chính là đầu tư cho tương lai phát triển bền vững. Với quyết tâm chính trị cao, tư duy đổi mới và tầm nhìn dài hạn, Quảng Ninh đang từng bước xây dựng nền tảng nhân lực vững chắc để bứt phá, khẳng định vai trò cực tăng trưởng năng động của khu vực phía Bắc trong giai đoạn phát triển mới.

Hoài Anh